Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk

 

                    w Nowym Targu

Zdjęcie_1NOWY TARG. Tuż przed 11. listopada biało-czerwone tabliczki formatu A4 z legionowym orzełkiem, imieniem, nazwiskiem, rangą i najwyższym przyznanym odznaczeniem zaczęły się pojawiać na grobach legionistów, którzy spoczywają poza wyznaczoną dla nich kwaterą z pomnikiem. Jest to początek akcji, jaką zainicjowali dwaj prawnukowie wojennych bohaterów, a patronuje jej Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Almanach Nowotarski nr 22 - promocja

W Nowym Targu w nocy z 31 października na 1 listopada, legioniści żołnierze Polacy służący w armii pod wodzą oficerów, zajęli wojskowe baraki na Czerwonem i magazyny w mieście, oraz komendę placu. Stało się to pod komendą kapitana Brzeziny, który w legionach polskich był znany pod nazwiskiem majora Brzozy. Żołnierzy i oficerów obcej narodowości rozbrojono i zaciągnięto warty.

Wieczorem w magistracie odbyło się zebranie obywateli ze wszystkich warstw, urzędników, mieszczan itd., na którem wśród radosnego nastroju uchwalono nazajutrz przystąpić do uroczystego przejęcia urzędów w polskie ręce oraz do wyczyszczania powiatu z naleciałości wojennych. Część orłów austryackich pozdejmowano w nocy.

Nazajutrz rano w imieniu Rządu Polskiego w Warszawie, a z ramienia Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie udali się delegaci Powiatowej Organizacji Narodowej: poseł dr. Jan Bednarski, burmistrz Józef Rajski, obywatel nowotarski Michał Skalski – ubrany w przepiękny strój góralski i dr Ignacy Dziedzic, w otoczeniu całej Rady gminnej i tłumu publiczności do komendy stacyjnej, gdzie od kapitana Brzeziny odebrali ślubowanie posłuszeństwa Rządowi Polskiemu. Żołnierze i oficerowie zerwali z czapek "bączki" austriackie, a przypinali polskie orzełki. Odtąd major Brzoza jest komendantem okręgowym, a komendantem powiatowym rotmistrz Mariusz Zaruski z Zakopanego.

XIX Kwesta Nowotarska - 2018 r.Zakończone liczenie datków złożonych podczas XIX Kwesty Nowotarskiej dało piękny obraz ludzkiej ofiarności i przekonania do idei ratowania zabytków cmentarnej architektury. Do kwestarskich puszek przy pięciu bramach cmentarza wpadło grubo ponad 26 tys. zł.

Przychód wyniósł dokładnie 26 tysięcy 178 zł 45 groszy. Odwiedzający cmentarz wrzucili też do puszek trochę obcych walut: 24 dolary, 32 euro, 63 eurocenty, 32 korony czeskie, 3 funty brytyjskie 1 koronę norweska, 2 guldeny holenderskie, 5 stotinek bułgarskich. Jest to w sumie o ok. 1,5 tysiąca zł więcej niż w ubiegłym roku, kiedy na rzecz odnowy cennych a zniszczałych nagrobków udało się zebrać ponad 24,5 tysiąca zł. 

Organizatorzy zbiórki – czyli Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk wespół z Miastem – serdecznie dziękują wszystkim ofiarodawcom. To dzięki nim przez 19 lat trwania Kwesty udało się odnowić lub zrekonstruować – włącznie z trzema odrestaurowanymi w tym roku nagrobkami dziecięcymi – 72 pomniki wraz z podbudową.

Do wiosny datki z XIX Kwesty będą obrastały procentami na specjalnym subkoncie. Wiosną też komisja wybierze nowe nagrobki do renowacji.

 

Anna Szopińska

Gen. Ottokar Brzoza-Brzezina.jpgGenerał Ottokar Wincenty Brzoza-Brzezina (1883-1968) – Czech z pochodzenia, oficer c.k. 1. Pułku Artylerii Górskiej w Nowym Targu, artylerzysta – dowódca 1. Pułku Artylerii w Legionach, legenda legionowa, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej, I i II wojny światowej, dowódca Podhalańskiego Okręgu Wojskowego w Nowym Targu, przejmujący władzę od zaborcy austriackiego w listopadzie 1918 r., czterokrotny kawaler wojennego Krzyża Virtuti Militari, bohater „Poloneza artyleryjskiego”.

Historia Nowego Targu i Podhala ukazuje niekiedy postaci, które w swoim czasie odegrały ważną, wręcz kluczową rolę w przełomowych wydarzeniach historycznych, a dzisiaj są prawie całkowicie zapomniane. Tak jest i w przypadku gen. Ottokara Brzozy-Brzeziny, który nie dotarł do świadomości historycznej mieszkańców miasta i regionu, a jego zasługi dla Polski i Podhala są ogromne. Podejmowane były w mieście próby zmiany tej sytuacji, ale myślę, że nie do końca były one udane, dlatego też w 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości, w mojej „Galerii Nowotarżan” nie może zabraknąć tego wspaniałego oficera i człowieka, który 100 lat temu przejmował w Nowym Targu władzę od austriackiego zaborcy.

Budynek SokołaW roku jubileuszu 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, w Nowym Targu przypadają dwie ważne rocznice, związane z niepodległością naszej Ojczyzny, a konkretnie z działaniami lokalnymi, służącymi tej narodowej sprawie. Służyła jej znana do dzisiaj organizacja o nazwie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.

Te rocznice, o których chciałbym przypomnieć, to 125. rocznica powstania ogniska Sokoła w Nowym Targu i 110. rocznica oddania do użytku mieszkańcom miasta i Podhala, nowego budynku „Sokoła” przy placu Słowackiego. Ograniczony miejscem w „Głosie Serca” chciałbym przekazać czytelnikom kilka najważniejszych informacji o Sokole w Nowym Targu. Jest to również odpowiedź na prośbę jednej z czytelniczek „Głosu Serca”, aby w listopadowym numerze naszego miesięcznika poruszyć temat „Sokoła”.

Zdjęcie_1Pierwszego listopada, jak co roku od 19 lat, blisko setka kwestujących stanie z puszkami u bram cmentarza. Datki zebrane ubiegłego roku - w kwocie ok. 25 tys. zł - pozwoliły przywrócić pierwotną urodę trzem kolejnym perełkom cmentarnej architektury – tym razem z kwatery dziecięcej. Wszystkich poddanych renowacji zabytków naszej nekropolii jest już kilkadziesiąt.

Każdego lata, do jesieni, renowacyjne prace na cmentarzu prowadzi konserwator zabytków, Jan Chodorowicz, kontynuując dzieło śp. ojca, Piotra. Kwesta Nowotarska, zapoczątkowana przez poprzedniego burmistrza Marka Fryźlewicza, organizowana przez Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk z pomocą władz miasta, Zakładu Zieleni i Rekreacji oraz grona wiernych idei odnowy społeczników stojących u bram, dbających o kwestarskie skrzynki, tablicę ze zdjęciami, oklejenie pudełek z zapałkami logiem Kwesty – co roku przynosi środki na renowację i konserwację kilku cmentarnych obiektów o dużych walorach estetycznych i historycznych. Z odrestaurowanych żeliwnych krzyży udało się stworzyć lapidarium przy schodach za bramą od ul. Zacisze.

Pogoda dla Nowego Targu

Gościmy na stronie

Odwiedza nas 174 gości oraz 0 użytkowników.

Kontakt

Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Nowym Targu, 

ul. Ogrodowa 8

34-400 Nowy Targ

tel. +48 695 556 683

biuro@ptpn.nowytarg.pl

konto: 86 8791 0009 0000 0011 3696 0001

NIP 735-23-89-667 

Polecamy

Dzieje Rynku w Nowym Targu. Zabudowa, mieszkańcy i użytkownicy (1719–1945) Polecamy kolejną publikację naukową wydaną pod auspicjami PTPN w Nowym Targu autorstwa historyka i archiwisty Barbary Słuszkiewicz pt. Dzieje Rynku w Nowym Targu. Zabudowa, mieszkańcy i użytkownicy (1719–1945). Książka Barbary Słuszkiewicz ukazała się w roku szczególnym dla Nowego Targu, w 670-rocznicę lokacji miasta. Prace nad książką trwały 9 lat, wydanie było poprzedzone 2,5-letnim cyklem 40 wykładów, poświęconych historii poszczególnych kamieniczek w Rynku. Publikacja liczy prawie 600 stron, zawiera ponad 150 fotografii, w tym wiele opublikowanych po raz pierwszy, 46 map, rycin i planów oraz 115 dawnych reklam i ogłoszeń.

Nowy Targ moje Miasto. Galeria Nowotarżan Kolejna pozycja Podhalańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk licząca prawie 500 stron. Jest to książka byłego burmistrza Marka S. Fryźlewicza „Nowy Targ moje Miasto. Galeria Nowotarżan". 

JSN Gruve template designed by JoomlaShine.com